वंशावली, सामाजिक स्मृति र लिम्बू पहिचानको पुनर्निर्माणः
सेनवंशदेखि पाछासम्मको मानवशास्त्रीय अध्ययन
सेनवंशदेखि पाछासम्मको मानवशास्त्रीय अध्ययन
डा. नवराज सुब्बा १. परिचय लिम्बू समाजमा वंशावलीको विशेष महत्व छ। यसले पुर्खा, परिवार, पाछा, भूमि र सामाजिक पहिचानलाई जोड्छ। तर वंशावलीलाई केवल पुर्खाहरूको सूचीका रूपमा बुझ्दा यसको सामाजिक अर्थ छुट्छ। मानवशास्त्रीय दृष्टिले वंशावली विगतको पारदर्शी प्रतिलिपि होइन। यो वर्तमानबाट अतीततर्फ गरिएको सामाजिक पुनर्निर्माण पनि हो। यसमा ऐतिहासिक स्मृति, पारिवारिक परम्परा, भूमि अधिकार, सामाजिक प्रतिष्ठा र सामुदायिक पहिचान जोडिएका हुन्छन्। त्यसैले वंशावलीमा लेखिएको प्रत्येक पुस्तालाई समान प्रमाणिक स्तरमा राख्न मिल्दैन। कुनै पुस्ता समकालीन कागजातबाट प्रमाणित हुन सक्छ। अर्को पुस्ता मौखिक परम्परामा आधारित हुन सक्छ। कुनै सम्बन्ध पछि निर्माण गरिएको हुन सक्छ। यही कारणले लिम्बू वंशावलीको अध्ययन गर्दा एउटा आधारभूत प्रश्न उठ्छ: आजको पाछा कहिलेदेखि त्यही नाम र सामाजिक अर्थमा अस्तित्वमा आयो? यो प्रश्नको उत्तर खोज्दा सेनकालीन अभिलेख, शाहकालीन कागजात, किपट व्यवस्था, स्थानीय पदवी र पछिल्लो पाछा पहिचानलाई एउटै ऐतिहासिक क्रमभित्र राख्नुपर्छ। २. वंशावली इतिहास होइन, इतिहासको एउटा स्रोत हो वंशावलीलाई इतिहासको...