पहिचान, रणनीतिक परिमार्जन र वैज्ञानिकताको प्रश्न: नेपालमा वंशावली लेखनको प्रवृत्ति, चुनौती र सुधारका उपायहरू
-डा. नवराज सुब्बा सार नेपालमा आधुनिक कालसँगै आफ्नो पुर्खा, सांस्कृतिक जरो र पहिचानको खोजीका लागि वंशावली लेखनको लहर ह्वात्तै बढेको छ। यद्यपि, वंशावली केवल अतीतको निरपेक्ष अभिलेख नभएर राजनीतिक, सामाजिक र रणनीतिक अनुकूलन (Strategic Adaptation) को औजारका रूपमा समेत प्रयोग हुँदै आएको छ। इतिहासशास्त्र, मानवशास्त्र र समाजशास्त्रको न्यूनतम मर्म नबुझी भावना र पूर्वाग्रहका आधारमा गरिने वंशावली लेखनले ऐतिहासिक तथ्यको विकृतीकरण, मिथकीकरण (Mythologization) र जातीय/वंशज श्रेष्ठताको सङ्कीर्णता सिर्जना गरेको छ। यस अनुसन्धानमूलक लेखमा नेपालमा वंशावली लेखनको ऐतिहासिक तथा समसामयिक प्रवृत्ति, यसभित्र विद्यमान विकृतिहरू र वंशावलीलाई वस्तुनिष्ठ तथा प्रामाणिक बनाउन आवश्यक सुधारका पहलहरूबारे विस्तृत विश्लेषण गरिएको छ। मुख्य शब्दहरू: वंशावली लेखन, जातीय पहिचान, रणनीतिक परिमार्जन, मानवशास्त्रीय दृष्टिकोण, मौखिक इतिहास (Oral History), वस्तुनिष्ठता। १. परिचय वंशावली (Genealogy) मानव सभ्यताको त्यो ऐतिहासिक एवं सामाजिक ऐना हो, जसले कुनै निश्चित समुदाय वा वंशको उत्पत्ति, स्थानान्तरण, नातागोता र सामाजिक-सांस्कृ...
